Cát Ưu

Bắt đầu diễn xuất vào năm 1985, bước ngoặt đến với Cát Ưu từ The Spring Festival (1992), tác phẩm mang về cho ông giải Học thuật tại lễ trao giải Kim Phượng lần thứ 3 và Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất ở giải Bách Hoa lần thứ 15. Ông giành chiến thắng tại hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất tại giải Kim Ưng lần thứ 10 nhờ Câu chuyện của ban biên tập (1992) và giải Kim Kê lần thứ 13 với After Separation (1992).

Thành công nối tiếp, Cát Ưu trở thành nam diễn viên người châu Á đầu tiên đoạt giải Nam diễn viên xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 47 với tác phẩm Phải sống (1994) của đạo diễn Trương Nghệ Mưu.

Ngoài ra, Cát Ưu đã ba lần giành giải Nam diễn viên chính xuất sắc nhất tại giải Bách Hoa với The Dream Factory (1997), Big Shot's Funeral (2001), Cell Phone (2003). Một số tác phẩm khác của ông có thể kể đến Tần tụng (1996), Cala, My Dog! (2003), Dạ yến (2006), Let the Bullets Fly (2010), Sacrifice (2010), The Wasted Times (2016), và loạt phim If You Are the One (2008, 2010, 2023).

Cát Ưu sinh trưởng tại Bắc Kinh, trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật. Cha ông là Cát Tồn Tráng – một nam diễn viên kỳ cựu thường đảm nhận vai phản diện và từng đoạt giải Nam diễn viên phụ xuất sắc tại Giải Kim Kê lần thứ 18. Mẹ ông – Thi Văn Tâm, từng là biên tập viên kịch bản tại hãng phim Bắc Kinh; còn em gái Cát Giai là biên tập viên của Họa báo Điện ảnh Bắc Kinh, tạp chí điện ảnh của hãng phim Bắc Kinh.

Lúc nhỏ, Cát Ưu không thích diễn xuất mà có năng khiếu về hội họa. Ban đầu, gia đình cũng không định hướng ông trở thành diễn viên, mà chỉ bồi dưỡng tài năng nghệ thuật với hy vọng ông trở thành nhiếp ảnh gia hoặc công tác trong hãng phim.

Sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, Cát Ưu được gửi về vùng nông thôn Xương Bình để lao động ở tuổi 18. Ông đã trải qua ba năm làm nghề chăn lợn ở ngoại ô. Năm 1978, Cát Ưu trở về thành phố và bất ngờ có hứng thú với diễn xuất. Dù vậy, ông đã thất bại trong các kỳ thi vào Học viện Điện ảnh Bắc Kinh, Nhà hát Kịch Thực nghiệm, Nhà hát Nghệ thuật Thanh niên, cuối cùng gia nhập Đoàn kịch Liên đoàn Công đoàn Toàn Trung Quốc.

Năm 1987, Cát Ưu lập gia đình với Hạ Thông, lúc bấy giờ là giáo viên mỹ thuật. Sau khi kết hôn, bà nghỉ việc dạy học và đồng hành cùng ông trên phim trường với vai trò trợ lý.